cùng kì lí

Sau khi bị bác bỏ mọi lập luận, anh ta trở nên cùng kì lí, không chịu nghe ai nữa.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Không còn lý do gì để nói hoặc làm nữa: "cùng kì lí" chỉ trạng thái khi một người không còn lập luận, lý lẽ nào để biện hộ, giải thích hoặc tiếp tục tranh luận; thường dùng trong ngữ cảnh tranh luận, cãi vã hoặc khi bị dồn vào thế bí.
   • Hết đường chối cãi: Mang nghĩa bóng, ám chỉ việc không thể đưa ra thêm lý do hợp lý nào để bảo vệ quan điểm của mình.

Ví dụ sử dụng

• (Sau khi bị đưa ra chứng cứ xác thực, anh ta không còn lý lẽ nào để biện minh.)
• (Trong cuộc tranh luận, cô ấy khiến đối thủ không còn cách nào để phản bác.)
• (Khi bị chất vấn tới cùng, hắn không thể nói gì thêm, tỏ thái độ hết lý lẽ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cùng kì lí" trong văn nói: Thường dùng để miêu tả tình huống một người bị dồn ép đến mức không thể phản biện.
  • Bị chứng minh sai, ông ấy đành cùng kì lí mà nhận lỗi. (Bị chứng minh sai lầm, ông ấy đành chấp nhận lỗi vì không còn lý do nào khác.)
• "cùng kì lí" trong văn viết: Có thể dùng trong các bài luận, phân tích xã hội để chỉ sự bế tắc trong lập luận.
  • Khi lý lẽ đã cùng kì lí, người ta thường chuyển sang công kích cá nhân. (Khi lập luận không còn đứng vững, người ta hay tấn công vào đời tư của đối phương.)

Biến thể và từ gần giống

• Cùng lí (tính từ): Hết lý lẽ, không còn lý do — dạng rút gọn của "cùng kì lí".
  • Đến cùng lí, họ đành chấp nhận thất bại. (Đến khi hết lý lẽ, họ đành chịu thua.)
• Cùng đường (tính từ): Bế tắc, không còn lối thoát — nghĩa rộng hơn, có thể chỉ hoàn cảnh khó khăn chứ không riêng về lý lẽ.
  • Kẻ trộm bị cùng đường nên đã đầu thú. (Kẻ trộm không còn lối thoát nên đã ra tự thú.)

Từ đồng nghĩa

• Hết lý: Không còn lý do hợp lý nào để nói.
  • Anh ta hết lý rồi nên đành im lặng. (Anh ta không còn lý lẽ nên đành im lặng.)
• Bí lý: Lâm vào tình trạng không biết nói gì để chống chế.
  • Cô ấy bí lý trước những câu hỏi sắc bén. (Cô ấy không biết trả lời thế nào trước các câu hỏi sắc bén.)
• Tắc tị: Không thể nói thêm được gì.
  • Bị hỏi dồn dập, ông ta tắc tị. (Bị hỏi liên tục, ông ta không nói được nữa.)

Thành ngữ liên quan

• Cùng kì lí, không còn lời nào để nói: Nhấn mạnh tình trạng hoàn toàn bế tắc trong giao tiếp.
  • Sau khi nghe lời khai, luật sư cùng kì lí, không còn lời nào để nói. (Sau khi nghe lời khai, luật sư hết lý lẽ, không thể biện hộ thêm.)